شيطان باشد ، لذا براى دفع اين توهم بعد از جمله : * ( « الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ » ) * دو جمله را اضافه كرد ، اول اينكه فرمود : * ( « وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ » ) * ، يعنى هرگز از شيطان توقع نداشته باشيد كه شما را به عملى درست بخواند چرا كه او جز به فحشا نمىخواند ، پس خوددارى از انفاق مال طيب به انگيزه ترس از فقر هرگز عملى بجا نيست ، زيرا اين خوددارى در نفوس شما ملكه امساك و بخل را رسوخ مىدهد ، و به تدريج شما را بخيل مىسازد ، در نتيجه كارتان به جايى مىرسد كه اوامر و فرامين الهى مربوط به واجبات مالى را به آسانى رد كنيد ، و اين كفر به خداى عظيم است ، و هم باعث مىشود كه مستمندان را در مهلكه فقر و بى چيزى بيفكنيد ، و از اين راه نفوسى تلف و آبروهايى هتك گردد ، و بازار جنايت و فحشا رواج يابد ، هم چنان كه در جاى ديگر قرآن آمده : « وَمِنْهُمْ مَنْ عاهَدَ اللَّه لَئِنْ آتانا مِنْ فَضْلِه لَنَصَّدَّقَنَّ ، وَلَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ ، فَلَمَّا آتاهُمْ مِنْ فَضْلِه بَخِلُوا بِه ، وَتَوَلَّوْا وَهُمْ مُعْرِضُونَ ، فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَه ، بِما أَخْلَفُوا اللَّه ما وَعَدُوه ، وَبِما كانُوا يَكْذِبُونَ - تا آنجا كه مىفرمايد : الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقاتِ ، وَالَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ ، سَخِرَ اللَّه مِنْهُمْ ، وَلَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ . « 1 » » جمله دومى كه اضافه فرمود اين است كه فرمود : * ( « وَاللَّه يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْه وَفَضْلًا وَاللَّه واسِعٌ عَلِيمٌ » ) * ، در اين جمله و در موارد ديگرى كه ذيلا از نظر خواننده مىگذرد ، خداى تعالى اين نكته را بيان نموده كه در اين مورد حقى است و باطلى ، و شق سوم ندارد ، و حق همان طريق مستقيم است كه از ناحيه خداى سبحان است ، و باطل از ناحيه شيطان است . آن موارد عبارتند از : « فَما ذا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلالُ « 2 » - بعد از حق به جز ضلالت چه چيز مىتواند باشد . »

--> ( 1 ) بعضى از كفار و منافقين با خدا عهد كردند كه اگر خدا از كرم خود به ما عطا كند زكات مىدهيم ، و از شايستگان مىشويم همين كه خدا از فضل خويش به آنان عطا كرد بخل ورزيدند ، و روى گرداندند ، كه روىگردان بودند ، خدا به سزاى همين ( بخل ) در دلشان نفاق انداخت ، نفاقى كه تا روزى كه به پيشگاه او مىروند در دلهاشان بماند ، براى اينكه وعده اى را كه با خدا كردند ، ( به آن وعده ) تخلف نموده ، و نيز براى آن دروغها كه گفتند ، مگر ندانستند كه خداى تعالى سر و نجواى آنان را مىداند ، و اينكه خدا علام الغيوب است كسانى كه از مؤمنين راغب به خير ، كه بيش از توانايى خويش ندارند كه بدهند ، در كار صدقه دادن عيب مىگيرند ، و آنها را مسخره مىكنند ، خدا تمسخر آنان را تلافى مىكند و عذابى دردناك دارند . « سوره توبه آيه 79 » ( 2 ) سوره يونس آيه 32